Kritik Demiryolu Altyapısında Fiziksel Tehdit Unsurları: Hırsızlıktan Sabotaja Geçiş

Hırsızlık, Sabotaj ve Terörizm Ekseninde Altyapı Dayanıklılığı ve Fiziksel Saldırı Raporu

Küresel demiryolu ağları, artan emtia fiyatlarının tetiklediği ekonomik motivasyonlu hırsızlık ile jeopolitik gerilimlerin körüklediği stratejik sabotaj arasında sıkışmış durumdadır. Bu çalışma, Açık Kaynak İstihbaratı (OSINT) verileri, UIC (Uluslararası Demiryolları Birliği) raporları ve LME bakır fiyat korelasyonları üzerinden demiryolu güvenlik tehditlerinin istatistiksel dağılımını, materyal bazlı saldırı profillerini ve saha kanıtlarından fail motivasyonu okuma metodolojisini sunmaktadır.

Temel Bulgu: Demiryolu ağlarının teknolojik dönüşümü (bakırdan fibere geçiş), tehdit profilini de değiştirmektedir. Bakır hırsızlığı fiziksel bir varlığın çalınması üzerine kurulu kaba bir suç iken; fiberoptik sabotajı, sistemin “sinir sistemini” hedef alan cerrahi bir saldırı türüdür.

Demiryolu güvenliği artık yalnızca bir asayiş sorunu değil, ulusal güvenlik meselesidir. Güney Afrika’da Transnet operatörünün karşılaştığı durum, organize suç örgütlerinin demiryolu ağını sistematik olarak söküp satmasıyla “ekonomik sabotaj” boyutuna ulaşmıştır. Öte yandan Avrupa, Rusya-Ukrayna savaşının gölgesinde devlet destekli olduğu değerlendirilen sofistike sabotaj eylemleriyle yüzleşmektedir.

Bu raporun temel tezi: Demiryolu ağlarının teknolojik dönüşümü (bakırdan fibere geçiş), tehdit profilini de değiştirmektedir. Bakır hırsızlığı, fiziksel bir varlığın çalınması üzerine kurulu kaba bir suç iken; fiberoptik sabotajı, sistemin “sinir sistemini” hedef alan, bilgi akışını keserek operasyonel körlük yaratan cerrahi bir saldırı türüdür.

---

Küresel Tehdit Durumu: Oransal Dağılım

Küresel İstatistikler

Kaynak: UIC Metal Theft on Railways Report, Global Terrorism Index 2025

Hırsızlığın Endüstriyel Boyutu

Hırsızlık vakaları, küresel metal fiyatları ile doğrudan korelasyon göstermektedir. Bakır fiyatlarının 2010-2024 yılları arasındaki artışı, demiryollarını organize suç örgütleri için açık hava madenleri haline getirmiştir.

Vaka Çalışması - Güney Afrika:

• Transnet, 2023 mali yılında 1.121 km kablo hırsızlığı rapor etmiştir
• Bu, sistemin yaklaşık %10'unun her yıl çalınıp yeniden döşendiği anlamına gelmektedir
• Hırsızlar, ağır silahlarla donanmış çeteler halinde gelip bir gecede kilometrelerce havai hattı sökebilmektedir

Sabotajın Yükselişi: Hibrit Savaşın Cephesi

NATO ve AB yetkilileri, Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası Avrupa kritik altyapısına yönelik bir "sabotaj kampanyası" yürüttüğünü belirtmektedir.

İstatistik: 2024-2025 döneminde Avrupa genelinde Rusya ile ilişkilendirilen 145 sabotaj olayı (tüm altyapılar dahil) rapor edilmiştir.

Bu saldırılar, hırsızlık amacı gütmeyen, doğrudan lojistik akışını (özellikle Ukrayna'ya giden askeri yardımları) kesmeyi hedefleyen eylemlerdir.

---

Altyapı Materyal Analizi: Bakır vs. Fiberoptik

Bakır Hatlar: Eski Altyapı

Kullanım Oranı: Konvansiyonel hatlarda %60-80 bakır kablolama hakimdir.

Kullanım Alanları:

• Ray devreleri (Track Circuits)
• Makas motorları
• Sinyal lambaları
• Elektrifikasyon topraklama sistemleri

Saldırı Profili: Demiryolu hırsızlıklarının neredeyse tamamı bakır hatlarda gerçekleşir. Özellikle havai hatların ağırlık gergileri ve trafo merkezlerindeki topraklama kabloları en sık hedeflenir.

Fiberoptik Hatlar: Dijital Omurga

Kullanım Oranları:

Saldırı Profili: Fiberoptik kabloların hurda değeri yoktur. İçinde metal bulunmaz, cam elyaftan ibarettir. Bu nedenle fiber hatlara yapılan saldırıların %99'u sabotaj amaçlıdır veya hırsızların kabloyu bakır sanarak kestiği "yanlışlıkla" gerçekleşen olaylardır.

Materyal Geçişinin Güvenlik Paradoksu

Bakırdan fibere geçiş hırsızlığı azaltırken, ağın siber-fiziksel sabotaja karşı kırılganlığını artırmaktadır.

Kritik Fark: Tek bir fiber kablonun kesilmesi, bakır kablonun aksine, yüzlerce kilometrelik hattın iletişimini ve sinyalizasyonunu aynı anda çökertebilir.

---

Fiziksel Saldırı Tipolojisi: Olay Yeri Analiz Matrisi

Tip A: Bakır Kablo Hırsızlığı

Hedef: Enerji iletim hatları, sinyalizasyon güç kabloları, topraklama bakırları

Fiziksel Kanıtlar:

• Eksik Malzeme: Kesilen kablonun orta bölümü götürülmüş
• Soyma İzleri: Plastik kablo kılıfları, yanık izleri (ağırlık azaltmak için)
• Araç İzleri: Ağır yük taşıma için lastik veya sürükleme izleri
• Zamanlama: 01:00-04:00 arası (minimum trafik)

Tip B: Bilinçli Sabotaj

Hedef: Fiberoptik omurga, sinyalizasyon röle dolapları, GSM-R baz istasyonları

Fiziksel Kanıtlar:

• Malzeme Yerinde: Kablolar kesilmiş ancak çalınmamış
• Cerrahi Müdahale: Sadece iletişim kabloları hassas şekilde kesilmiş
• Koordinasyon: Farklı lokasyonlarda eş zamanlı saldırı (yedekliliği aşmak için)
• Kundaklama: Röle dolaplarında yanıcı madde izleri

Tip C: Kazara Sabotaj (Collateral Damage)

Senaryo: Hırsızların fiber kabloyu bakır sanarak kesmesi

Kanıt: Fiberoptik kesilmiş ancak içindeki cam elyaf görülünce terk edilmiş. Aynı kanalda bakır kabloların da hedeflendiğine dair izler.

---

Saldırı Analiz Matrisi

---

Bölgesel Vaka Analizleri

Almanya: GSM-R Sabotajı (Ekim 2022)

Olay: Almanya'nın kuzeyindeki tüm tren trafiği durdu.

Analiz: Berlin ve Herne yakınlarındaki (500 km mesafe) iki kritik fiberoptik kablo eş zamanlı kesildi. Bu kablolar GSM-R sisteminin ana ve yedek (backup) hatlarıydı.

Sonuç: Failin demiryolu altyapısı hakkında "içeriden bilgiye" (insider knowledge) sahip olduğu değerlendirildi. Profesyonel sabotaj teyidi.

Fransa: Paris Olimpiyatları Saldırısı (2024)

Olay: Açılış töreninden saatler önce TGV ağını besleyen üç ana arterde eş zamanlı kundaklama.

Etki: 800.000 yolcu etkilendi, sinyalizasyon sistemi çöktü.

Değerlendirme: Hırsızlık amacı yok. Zamanlama ve koordinasyon hibrit savaş taktiklerini andırıyor. "Aşırı sol" gruplara atfedildi.

Güney Afrika: Sistemik Çöküş

Durum: Transnet kapasitesinin çok altında çalışıyor.

Neden: Silahlı çeteler bir gecede kilometrelerce havai hattı söküyor.

Ekonomik Etki: Kömür ve demir cevheri ihracatı engelleniyor, milyarlarca dolar kayıp.

---

Mücadele Stratejileri

Dağıtık Akustik Algılama (DAS)

Fiberoptik kabloları dev bir mikrofona dönüştüren teknoloji.

Mekanizma: Fiberin içine gönderilen lazer ışığının geri yansıması analiz edilerek kablo yakınındaki titreşimler (ayak sesleri, kazı, çit kesme) tespit edilir.

Avantaj: Saldırgan kabloyu kesmeden önce, kazı veya yaklaşma anında tespit edilebilir. Yapay zeka algoritmaları "hayvan geçişi" ile "hırsız kazısı" arasındaki farkı ayırt edebilmektedir.

Adli İşaretleme (SmartWater / SelectaDNA)

Kablolara UV ışık altında parlayan sentetik DNA spreyleri uygulanması.

Mekanizma: Her spreyin kendine özgü kimyasal kodu vardır. Hurdacıda bulunan kablo tarandığında hangi hattan çalındığı tespit edilebilir.

Etki: Network Rail (İngiltere), bu teknolojiyle bazı bölgelerde kablo hırsızlığını %80-90 azalttığını raporlamıştır.

Malzeme Değişimi

• Bakır yerine alüminyum alaşımlı kablolar (düşük hurda değeri)
• Kabloların yer altına gömülmesi (troughing)
• Beton kaplamalı kanallar

---

Sonuç ve Değerlendirme

Demiryolu güvenliği analizi, hırsızlık ve sabotajın artık birbirinden bağımsız olgular olmadığını göstermektedir.

Temel Bulgular:

1. Hacimsel Tehdit: Bakır hırsızlığı (%90-95) en büyük operasyonel yük
2. Stratejik Tehdit: Fiberoptik sabotajı en büyük sistemik risk
3. Hibrit Tehdit: Ekonomik suç ile devlet destekli saldırılar arasındaki sınır bulanıklaşıyor

Saha Uygulaması İçin Kritik Çıkarım: Olay yerindeki kanıtların (kesik vs. eksik kablo) doğru okunması, saldırının arkasındaki motivasyonu (adi suç vs. hibrit savaş) çözmek için en kritik adımdır.

Gelecek Perspektifi: Demiryolu ağlarının dijitalleşmesiyle "hırsızlık" olaylarının yerini, sistemin veri akışını kesmeyi hedefleyen "sabotaj" ve "siber-fiziksel" saldırıların alması kaçınılmazdır.

---

Metodoloji ve Kaynakça

Analiz Metodolojisi: Bu çalışma, 2020-2024 dönemine ait Açık Kaynak İstihbaratı (OSINT) verileri, UIC raporları, LME bakır fiyat endeksleri ve güvenlik ihlal raporlarının korelasyonuna dayanmaktadır.

Referans Kurumlar:

• UIC (International Union of Railways): Küresel demiryolu güvenlik veritabanı
• ENISA (EU Cybersecurity Agency): Railway Threat Landscape raporları
• LME (London Metal Exchange): Emtia fiyat korelasyon verisi
• Railway Safety Regulator (Güney Afrika): Hırsızlık etki analizi
• Global Initiative Against Transnational Organized Crime: Bakır kaçakçılığı raporu

Kaynakça:
Railway Safety Regulator - Impact of Theft and Vandalism on Train Operations
AP News - Russian Sabotage Operations in Europe
UIC - Metal Theft on Railways
GCIS - Metals Theft Report
Vision of Humanity - Global Terrorism Index 2025
Electris Power - Copper in Rail Infrastructure
Wikipedia - High-speed Rail in China
RailTel Corporation - Network Operating Center
FRA - Fiber Optic Availability Analysis
Railway Technology - Cybersecurity in Railway Infrastructure
Reddit/The Guardian - Georgian Woman Fiber Cut Incident
Corning - Copper vs Fiber Migration
Wikipedia - October 2022 German Railway Attack
Network Rail - Metal Theft Tactics
The Guardian - Spain Cable Theft Sabotage
Wikipedia - 2024 France Railway Arson Attacks
The Guardian - Far Left Rail Sabotage
Global Initiative - South Africa's Illicit Copper Economy
Sensonic - DAS and AI for Infrastructure
Caltrans - Copper Theft Preliminary Investigation
Pavion - Copper Cable Theft Mitigation

---

📎 İlgili Referanslar

📄 Bu Çalışmanın PDF Versiyonu

Bu analizi PDF formatında inceleyin ve indirin:

📋 Saha Uygulama Rehberi

Olay yerindeki kanıtlardan fail motivasyonunu okumak için 5 dakikalık hızlı referans:
→ Saldırı Tipolojisi Saha Rehberi

---

Son güncelleme: Ocak 2026 | Versiyon: 1.0